راهبردهای نوآورانه توسعه کسب‌و کارها

راهبردهای نوآورانه توسعه کسب‌و کارها

مدل فرایندی آینده‌نگارانه راهبردهای توسعه کسب‌و کار به‌منظور پابرجاسازی مدل‌کسب‌و‌کار در شرکت‌های نوپا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مطالعات آینده علم و فناوری ، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران
2 گروه مطالعات آینده علم و فناوری ، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
3 گروه فنی و مهندسی، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف:
بسیاری از شرکت‌های نوپا با وجود برخورداری از ایده‌های اولیه‌ی مناسب، در مواجهه با تغییرات ناگهانی محیطی با ناپایداری در مدل‌کسب‌وکار خود روبه‌رو می‌شوند. یکی از دلایل اصلی این ناپایداری، طراحی مدل‌کسب‌وکار بدون توجه نظام‌مند به پیشران‌های تغییر و آینده‌های ممکن است. این پژوهش با اتخاذ رویکردی آینده‌نگارانه، در پی طراحی فرایندی است که به شرکت‌های نوپا امکان دهد پیش از ورود به مرحله‌ی اجرا، مدل‌کسب‌وکار خود را در آینده‌های بدیل ارزیابی و پایدارتر کنند.
روش پژوهش:
برای تدوین فرایند پیشنهادی، ترکیبی از مرور نظام‌مند ادبیات و اخذ نظر ۱۲ نفر از خبرگان دانشگاهی و فعالان اکوسیستم نوآوری به‌کار گرفته شد. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌ی ساخت‌یافته گردآوری و با روش مدل‌سازی ساختاری–تفسیری تحلیل شدند. روایی ابزار با نظر متخصصان و پایایی آن از طریق آزمون پس‌آزمون تأیید شد.
یافته‌ها:
نتایج تحلیل به شناسایی دوازده گام منجر شد که در قالب یک فرایند نه‌سطحی سامان‌دهی شدند. این فرایند از طراحی اولیه‌ی مدل‌کسب‌وکار آغاز شده و تا بازآرایی آن بر اساس سناریوهای باورپذیر و شناسایی فرض‌های آسیب‌پذیر ادامه می‌یابد. ابزارهای آینده‌نگاری، از پویش محیط و تحلیل ذی‌نفعان تا سناریونگاری و برنامه‌ریزی مبتنی بر فرض، به‌گونه‌ای انتخاب شده‌اند که با محدودیت‌های شرکت‌های نوپا سازگار باشند.
نتیجه‌گیری:
فرایند پیشنهادی به تیم‌های نوپا کمک می‌کند پیش از صرف منابع قابل‌توجه، پایداری مدل‌کسب‌وکار خود را در برابر آینده‌های محتمل ارزیابی کرده و در صورت نیاز مسیر خود را اصلاح کنند. این رویکرد می‌تواند در کنار روش‌هایی مانند نوپای ناب، ابزاری عملی برای تصمیم‌گیری در مراحل ابتدایی توسعه‌ی کسب‌وکار باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Foresight-Driven Process Model for Strengthening Business Model Robustness in Startups

نویسندگان English

َAghileh Mahmoudzadeh 1
َAmir Nazemi 2
Amir Houshang Heidari 1
Ebrahim Mahmoudzadeh 3
1 Science and Technology Futures Studies Group, National Science Policy Research Center, Tehran, Iran
2 , Science and Technology Futures Studies Group, National Science Policy Research Center, Tehran, Iran.
3 Engineering and Technology Department, Faculty of Industrial Engineering, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran
چکیده English

Background and Objective:
Many startups, despite initially viable ideas, face instability in their business models when exposed to sudden environmental changes. A key reason is that business model design is often carried out without sufficient consideration of change drivers and alternative futures. This study aims to develop a foresight-based process that allows startups to test their business models against multiple plausible futures prior to implementation, thereby improving their resilience.

Method:
The process was developed through a systematic literature review combined with input from 12 experts, including academics and practitioners active in the innovation ecosystem. Data were collected using a structured questionnaire and analyzed using Interpretive Structural Modeling (ISM). Content validity was ensured through expert review and refinement of the questionnaire, while reliability was confirmed using a test–retest procedure.

Results:
The analysis identified twelve steps structured within a nine-level process. These steps start from the initial business model design and extend to model reconfiguration based on plausible scenarios and the examination of vulnerable assumptions. The process integrates selected foresight tools—such as environmental scanning, stakeholder analysis, scenario planning, and assumption-based planning—adapted to the practical constraints and limited resources typical of startups.

Conclusions:
The proposed process enables startup teams to assess the robustness of their business models against potential future developments before committing substantial resources. By revealing fragile assumptions and enabling timely strategic adjustments, the process enhances early-stage decision-making. When applied alongside approaches such as Lean Startup, it provides a practical and complementary tool for strengthening business model resilience.

کلیدواژه‌ها English

Business development strategies؛
Strategic foresight؛
Business model Robustness؛
Scenario-planning؛
Assumption-based planning